بگوييم آيه مذكور مخصوص عده معينى است و جمله « الَّذِينَ كَفَرُوا » به طايفه خاصى نظر دارد . و ما در سابق هم گفتيم كه جمله « الَّذِينَ آمَنُوا » هم يك عنوان تشريفى است براى اشخاص معينى كه در اول دعوت اسلامى به رسول خدا ( ص ) ايمان آوردند ، و خطابات « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » در قرآن هم مختص به ايشان است ( مگر در آن مواردى كه دليلى بر خلاف اين مطلب دلالت كند ) ولى در هر حال ساير مؤمنين هم در احكام آن خطابات با آن اشخاص شريكند . نقطه ضعف سومى كه در گفتار صاحب المنار مىباشد اين است كه در آخر كلامش گفته : « در آيه مورد بحث از ستمكاران معاصر رسول خدا ( ص ) تعبير كرده به * ( » الَّذِينَ ظَلَمُوا « ) * همانطور كه از اقوام پيغمبران گذشته ( در آيه 37 ، 67 ، 94 ) هم اين تعبير را كرده ، و هم به ظالمين تعبير كرده پس در اين آيات فرقى ميان دو تعبير نيست » . و خلاصه گفتارش اينكه : گاهى از ايشان به * ( « الَّذِينَ ظَلَمُوا » ) * تعبير كرده و گاهى به « ظالمين » و اين خود دليل بر اين است كه مقصود از هر دو تعبير يكى است . اشكال اين حرف اين است كه گويا آن عنايتى كه گفتيم در كلام هست از نظر وى مخفى مانده ، و نتوانسته منتقل شود به اينكه اتحاد مصداق دو تعبير باعث نمىشود كه عنايت به هر دو يكى باشد . پس خلاصه مضمون اين آيه نهى رسول خدا ( ص ) و امت او است از ركون به كسى كه به عنوان ظلم شناخته شده باشد ، به اينكه به سوى او ميل و در امر دين و حيات دينى بر ظلم او اعتماد كنند ، اين است منظور جمله * ( « وَلا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا » ) * . * ( « فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ » ) * - اين جمله تفريع است بر ركون و معنايش اين است كه عاقبت ركون ، تماس با آتش است . ( نكته جالبى كه در اين جمله است اين است كه ) عاقبت ركون به ظلم ، ظالم را تماس با آتش و خود ظلم را آتش قرار داده است . و اين همان فرق ميان نزديك شدن به ظلم و تلبس به ظلم است . * ( « وَما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّه مِنْ أَوْلِياءَ » ) * - اين جمله در موضع حال است از مفعول « فتمسكم » ، يعنى آتش شما را مس مىكند در حالى كه در آن آتش غير از خدا هيچ ياورى نداشته باشيد ، چه اين واقعه در قيامت واقع مىشود كه انسان تمامى اولياء و ياورانى ( كه در دنيا ياورش مىپنداشت ) از دست مىدهد . ممكن هم هست حال از ركون باشد ، البته اين در صورتى است كه منظور از آتش عذاب باشد و جمله * ( « ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ » ) * به احتمال اول به معناى